"สิ่งที่ข้ารู้ แท้ที่จริงข้าไม่รู้ทั้งสิ้น"
โสเครติส*
มีคนตัดฟืนผู้หนึ่งเป็นคนสมองทึบ อยู่มาวันหนึ่งเขาขึ้นเขาไปตัดโค่นต้นไม้ บังเอิญเหลือบเห็นสัตว์ซึ่งเขาไม่เคยเห็นมาก่อนตัวหนึ่ง จึงเข้าไปถามว่า
"เจ้าเป็นตัวอะไรกันแน่ ?"
สัตว์ตัวนั้นตอบว่า "ข้าเรียกว่ารู้แจ้ง"
"คนตัดฟืนนึกในใจ "เรานั้นขาดความ 'รู้แจ้ง' พอดี ดังนั้นจับมันกลับไปด้วยดีกว่า"
ขณะนั้น 'รู้แจ้ง' พูดขึ้นว่า "ท่านจะจับตัวข้าหรือ ? "
คนตัดฟืนได้ฟังดังนั้นก็สะดุ้งเฮือก นึกในใจ 'เรื่องที่เรานึกในใจมันรู้ได้ทั้งสิ้น ถ้าอย่างนั้นเราจะแสร้งเป็นไม่สนใจ ฉวยโอกาสที่มันไม่ทันระวัง ตะครุบจับมันไว้'
ผลที่สุด 'รู้แจ้ง' พูดกับเขาอีกว่า "ท่านคิดจะแสร้งเป็นไม่สนใจเพื่อหลอกข้า ฉวยโอกาสที่ข้าไม่ทันระวัง จับจัวข้าไว้"
คนตัดฟืนถูก 'รู้แจ้ง' เปิดโปงความในใจ ต้องนึกโกรธขึ้ง 'น่าโมโหนัก ทำไมมันรู้ว่าเราคิดอะไร ?'
แต่แล้วความคิดนี้ก็ยังถูก 'รู้แจ้ง' พบเห็นอีก จึงพูดขึ้นว่า "ท่านนึกโมโหที่จับข้าไม่ได้กระมัง ? "
ฉะนั้น คนตัดฟืนนึกทบทวนในใจ 'เรื่องที่เรานึกดูเหมือนสะท้อนออกไปปรากฏบนกระจก ถูก 'รู้แจ้ง' มองเห็นทะลุปรุโปร่ง เพราะฉะนั้นข้าควรที่จะลืมมัน ตั้งหน้าตั้งตาตัดฟืนดีกว่า อันที่จริงเราขึ้นเขามาเพื่อตัดฟืน ไม่สมควรมีกิเลสตัณหาอยากได้มากเกินไป'
คนตัดฟืนนึกถึงตอนนี้ จึงเงื้อขวานตัดฟืนถ่ายเดียว แต่แล้วไม่ทันระวัง หัวขวานหลุดจากด้าม กลับกดทับบนหัวของ 'รู้แจ้ง' 'รู้แจ้ง' จึงถูกคนตัดฟืนจับตัวได้.
พวกเรามักนึกเค้นหาหลักเหตุผลที่แท้ จนกลับกลายเป็นหลงยึดติดกับสิ่งนี้ ถูกครอบงำเอาไว้ ขอเพียงแต่ฟื้นฟูจิตใจที่เปิดเผย ปล่อยให้เป็นไปตามกฎธรรมชาติ ก็จะช้อนรองรับหลักเหตุผลได้.
